Rozporządzenie w sprawie czynników chłodniczych w celu ograniczenia zmian klimatycznych

Od dnia 1 stycznia 2015 r. obowiązuje rozporządzenie (UE) nr 517/2014 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych, które uchyla rozporządzenie (WE) nr 842/2006 w sprawie niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych. Nowe rozporządzenie w sprawie F-gazów zawiera między innymi zakaz stosowania F-gazów oraz zakaz wprowadzania do obrotu produktów zawierających te gazy. Rozporządzenie nr 517/2014 ma na celu redukcję emisji fluorowanych gazów cieplarnianych do 2030 roku do około 35 mln ton ekwiwalentu CO2.

F-gazy obejmują niemal wszystkie aktualnie powszechnie stosowane czynniki chłodnicze do urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych. Niektóre z tych czynników chłodniczych są bezpośrednio zakazane w określonych okresach (patrz tabela), inne znacząco drożeją w wyniku „phase down” (stopniowe zmniejszanie produkcji).

Parlament Europejski od lat stara się ograniczyć efekt cieplarniany m.in. za pomocą „rozporządzenia w sprawie F-gazów”. Zmniejszenie ilości wytwarzanych F-gazów będzie realizowane etapami do 2032 roku, w którym to do obrotu będzie wolno wprowadzić tylko 14 procent średniej z lat 2009-2014 – i to przy rosnącym rynku chłodzenia i klimatyzacji.

Rok

2015

2016-17

2018-20

2021-23

2024-26

2027-29

2030

Redukcja o

100%

7%

37%

55%

69%

76%

79%

Rozporządzenie w sprawie F-gazów najpierw od 2017 roku doprowadziło do gwałtownego wzrostu cen czynników chłodniczych. Ceny powszechnie stosowanych w układach klimatyzacji czynników chłodniczych w okresie od marca do końca 2017 roku wzrosły ponad dwukrotnie. Tendencja ta nadal się utrzymuje

Infografika wzrostu cen R410A

Niektóre czynniki chłodnicze dla instalacji chłodniczych z powodu ustanowienia kwot produkcyjnych w ramach „phase down” pod koniec 2017 roku nie były już dostępne. Otwarta pozostaje również kwestia odpowiedzialności cywilnej. Jeśli fachowiec planuje dziś instalację z dużą ilością czynnika chłodniczego o wysokim współczynniku GWP, wykorzystując swoją wiedzą specjalistyczną musi on założyć, że czynnik chłodniczy w niedługiej przyszłości przestanie być dostępny lub przynajmniej stanie się niezwykle kosztowny. Operatorzy, którzy nie zostali o tym dostatecznie poinformowani, nawet po latach mają możliwość ubiegania się o odszkodowanie. Przynajmniej tak widzą to obecnie niektórzy prawnicy.

Co można zrobić?

Inaczej niż w systemach bezpośredniego odparowywania, w których czynnik chłodniczy przepływa rurociągiem z jednostki zewnętrznej do ostatniej jednostki wewnętrznej, w przypadku obecności wytwornic wody lodowej i pomp ciepła jest on stosowany tylko w samej wytwornicy. Dzięki temu ilość czynnika chłodniczego jest znacznie mniejsza, a możliwe punkty wycieku są zredukowane. Przejście na alternatywny czynnik chłodniczy o niższym współczynniku GWP może być pewnym rozwiązaniem – jednak diabeł tkwi tutaj w szczegółach. Wszystkie stosowane w klimatyzacji czynniki chłodnicze o współczynniku GWP poniżej 1000 (w przyszłości powinien on być znacznie niższy niż 1000) są bowiem palne (lub wykazują inne negatywne właściwości).

Infografika przedstawiające aktualnie popularne czynniki chłodnicze stosowane w klimatyzacji

Poprzez zmniejszenie ilości dopuszczonego do sprzedaży czynnika chłodniczego spodziewany jest ogromny wzrost ceny za kilogram czynnika chłodniczego. Zakazy stosowania niektórych F-gazów dodatkowo sprawiają, że spodziewane jest częstsze stosowanie czynników chłodniczych o niskich współczynnikach GWP (Global Warming Potential). Są to głównie „naturalne” czynniki chłodnicze, takie jak CO2 czy propan. Czynniki te posiadają jednak szereg niekorzystnych właściwości, np. bardzo wysokie ciśnienie (CO2) lub palność (propan).

Te właściwości wraz z oczekiwanym wzrostem cen za kilogram czynnika chłodniczego sugerują tendencję do stosowania mniejszych pojemności. Instalacje z bardzo rozgałęzionym systemem przewodów rurowych staną się w przyszłości rozwiązaniem o raczej niskim potencjale ekonomicznym. Jedną z możliwych alternatyw są wytwornice wody lodowej, w których energia chłodnicza jest przekazywana na nośnik, jakim jest woda.